Niemand kent de polder Reijerscop, net buiten Harmelen richting Montfoort, beter dan Lisette. Ze groeide er op als vierde in een gezin van zes kinderen, woont er nog steeds en werkt nu al zestien jaar mee in het melkveebedrijf samen met haar ouders, van wie ze het samen met haar man Martijn op termijn overneemt. Van haar broer en zussen is ze de enige die verder is gegaan als boer in Reijerscop. Aan de keukentafel in de Reijerscop vertellen ze samen met de volgende generatie, twee van hun drie zoons (2,4 en 6 jaar), waarom ze de traditie van koeien in de wei hoog houden.

Hun melkveebedrijf heeft tachtig koeien op vijftig hectaren land, en is al meerdere generaties in de familie. “Mijn overgrootvader verhuisde in 1912 uit Hoenkoop bij Oudewater naar de Reijerscop om hier een bedrijf te kopen”, vertelt Lisette. “Toen ging mijn opa ermee verder, en daarna zijn twee zoons, mijn vader en mijn oom, waardoor het bedrijf in tweeën werd gesplitst. We hebben het land hier dus al zo’n 114 jaar in gebruik. Martijn en ik zijn dus de vierde generatie hier.”

Cultuurhistorie

Een deel van het land werd al langer gebruikt door een familie die hier daarvoor woonde, de familie Miltenburg, voordat Lisette’s vader dit stuk overnam, omdat die familie er niet meer verder mee wilde. De boerderij, waarin ze samen met haar jonge gezin en border collie pup woont, stamt uit de 17^e eeuw en heeft een monumentale status. Daarom hebben ze van buiten er weinig aan veranderd. In het achterhuis is zelfs nog het knechtenhok te zien, waarin de knecht vroeger woonde. “Ik heb echt grote waardering voor de cultuurhistorie van ons bedrijf en de polders eromheen. Daarom hebben we de buitenkant gelaten zoals het al heel lang staat. Als familie huren we al bijna honderd jaar delen van onze grond van de Ridderlijke Duitsche Orde Balije van Utrecht (RDO), die hier van oudsher grond bezit en dat verhuurt aan agrariërs, veelal van generatie op generatie, net als bij ons.”

Het land van Martijn en Lisette heeft nog een bijzonder stukje geschiedenis. “Wij hebben het laatste betonnen bruggetje midden in de Reijerscopse polder op onze grond”, legt ze trots uit. Vroeger, toen er hier nog geen dammen waren, gebruikten boeren hier in de polder nog bootjes om te varen richting andere percelen, die ze toen morgen noemde (een morgen was 0,8 hectare groot). Over de sloten lagen toen houten bruggetjes, vertelt ze. Toen we na de Tweede Wereldoorlog in Nederland meer voedsel moesten produceren, groeiden de boerenbedrijven. De houten bruggetjes werden tussen 1945 en 1950 vervangen door betonnen bruggetjes. Bij de verdere intensivering van de landbouw in de jaren ’70 werden ze gesloopt. Behalve die van ons. Die stamt nog uit 1949. Dat koesteren we.”

Liefde voor de koeien

Haar liefde voor het melkveebedrijf deelt ze sinds kort op een Instagram account, waar ook de liefde voor de koeien duidelijk wordt. “Het is toch bijzonder dat een koe zelf van zelf gegraasd gras, heerlijke verse melk maakt voor jou en mij”, stelt Lisette. “We hebben aandacht voor iedere koe. Iedere koe is uniek. We hebben ze ook bijnamen gegeven. Per koe kijken we specifiek wat die nodig heeft, zodat we het beste in haar naar boven kunnen halen.” De liefde is duidelijk bij een blik op Instagram. Je leest er meerdere berichtjes over hun koeien. Zoals de 16-jarige Olivier of een in memoriam aan de eigenzinnige Dribbel, die steeds wist te ontsnappen en hele eigen wil had.

Dankzij de liefde voor de koeien leveren Martijn en Lisette hun melk aan de On the way to PlanetProof. Om mee te doen aan dit keurmerk moeten boeren voldoen aan allerlei eisen op het gebied van welzijn en gezondheid van de koeien. Daar krijgen ze dan extra geld voor. Zo moeten bijvoorbeeld koeien minimaal honderdtwintig dagen per jaar, minstens zes uur per dag in de wei lopen. Dat is geen probleem voor Martijn en Lisette. “We geven nu de koeien meer dan drieduizend uren weidegang per jaar. “Dat is fijner voor de koeien en mooier voor het landschap. De koeien ‘maaien’ zelf het gras en brengen er hun mest. Eén van de redenen waarom veel weiden zorgt voor lagere kosten.”

Echter gaat zoveel weiden vaak gepaard met een lagere melkproductie per koe. Bij Martijn en Lisette niet. “Dankzij de doorloop krachtvoerboxen en de op de individuele koe afgestemde hoeveelheid mais lukt het ook tijdens de periode van meer dan achttien uur weiden per dag om de koeien in hun energiebehoefte te voorzien”, vertelt Martijn. “Dat resulteert in een gemiddelde melkproductie van 9.000 kg melk per koe per jaar.”

Veel weidegang zorgt ook voor oudere koeien. Hoewel de gemiddelde leeftijd van afvoer nu bijna 9 jaar is, hebben Lisette en Martijn de ambitie om weer rond de leeftijd van 10 jaar bij afvoer te zitten. Dit haalden ze namelijk ook voor de blauwtong uitbraak. “We vinden het zelf ook fijn om buiten in het land te werken”, zegt Lisette. “Twee keer per dag bieden we de koeien een andere strip gras aan. Het stripgrazen is een hoop werk met draden verplaatsen, maar we kunnen besparen op arbeid in de stal.”

Agrarisch natuurbeheer

Naast het dierenwelzijn zijn Martijn en Lisette ook begaan met de natuur in de polder. “Mijn ouders zijn destijds gaan deelnemen aan het Collectief Lopikerwaard, dus we zijn er al bij vanaf het begin. Dankzij het collectief kunnen we werken aan biodiversiteit. Dat vinden we mooi en belangrijk, al die plantjes, beestjes en weidevogels op ons land. We voeren verschillende natuurbeheerpakketten uit via het collectief, zoals slootkantbeheer, plasdras, uitgesteld maaien, extensief kruidenrijk grasland en ecologisch slootschonen. Ook hebben we een hakhoutbosje op onze huiskavel. Daar zit de laatste tijd een buizerd, dus zien we hier minder kieviten, grutto’s en scholeksters. Die zitten meer bij onze plasdras, 2,5 kilometer verderop. Bij onze plasdras in de buurt heeft een andere boer ook een plasdras aangelegd, daar zie je meer nesten. Daardoor komen ze ook weer meer naar onze plasdras. Als je meer samen doet dan werkt het beter.”

Een uitdaging bij het agrarisch natuurbeheer noemt Lisette de kwaliteit van het gras. “Die komt meer onder druk te staan. Er is minder voedingswaarde voor de melkproductie. En met de hoge grondprijzen moet je nu eenmaal een bepaald aantal liters melk produceren en heb je een bepaalde hoeveelheid grond nodig.”

Agrarisch natuurbeheer bestond vroeger nog niet, herinnert Lisette zich. “Men was niet bewust bezig met de weidevogels. Die waren er gewoon altijd. Ik kan me herinneren toen ik klein was dat we met de doorloopwagen molken in het weiland en ik overal weidevogels zag. 30 jaar geleden waren er echt veel meer vogels dan nu. Met het groter worden van de bedrijven en de intensievere landbouw zijn ze verdwenen. Het land van mijn opa was vroeger  verdeeld in een bosje, een stuk voor beweiding en een stuk hooiland helemaal achterin, vergelijkbaar met extensief kruidenrijk grasland nu. Daar kwamen ze eigenlijk nooit in het voorjaar, en daar zaten al die de vogels.”

Martijn en Lisette doen ook mee met de Utrechtse Monitor Duurzame Landbouw (UMDL). Daarmee stimuleert de Provincie Utrecht agrariërs om stappen te zetten richting meer natuurinclusieve kringlooplandbouw door middel van doelsturing en kennisdeling. “Wij doen mee met het UMDL omdat wij gedreven zijn om de puntjes op de i te zetten in onze bedrijfsvoering. Door de kennissessies doen we weer wat nieuwe informatie op die we kunnen gebruiken om ons bedrijf nog duurzamer te maken.”

Als het aan Martijn en Lisette ligt, blijft in de Reijerscop niet alleen een familiebedrijf behouden, maar ook een eeuwenoude manier van leven waarin koeien, natuur en landschap onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn.

Gedicht:

Iedere dag opstaan voor dag & dauw,
De zon in je gezicht, de wind door je haren, de regen op je jas of soms in de kou.

Leven met de koeien & de natuur op het boerenland,
Met de seizoenen gaan we hand in hand.

Liefde voor weiden en oude koeien,
Laten wij onze passie opbloeien.

Lisette de Bruin (2025)